Παρουσίαση/Προβολή

Περιεχόμενο μαθήματος

Η συζήτηση προχωράει από τη θεωρία των γλωσσικών κωδίκων που αναπτύχθηκε στο υποχρεωτικό μάθημα «Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης» (κωδ. 306), στη θεωρία των παιδαγωγικών πρακτικών του Basil Bernstein. Μετά από μια εισαγωγή σε αυτή τη θεωρία, θα συζητηθούν θεωρητικές, εμπειρικές και εφαρμοσμένες διαστάσεις του «παιδαγωγικού μηχανισμού» και του «παιδαγωγικού λόγου». Θα αναλυθούν παραδείγματα «ορατών» και «αόρατων» πρακτικών από τη διεθνή και εγχώρια βιβλιογραφία καθώς και από τις μελέτες των φοιτητών/τριων. Θα μελετηθούν πρακτικές γραμματισμού στο νηπιαγωγείο και στην οικογένεια και θα δοθεί έμφαση στην ανάλυση αντίστοιχων πρακτικών σε μη προνομιούχα, πολιτισμικά ανομοιογενή σχολεία. Τρία μεταφρασμένα κείμενα του B. Bernstein από το βιβλίο Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος (2000)(γ’έκδοση) θα αποτελέσουν κείμενα αναφοράς και λεπτομερούς μελέτης.

Μαθησιακοί στόχοι

 Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο/η φοιτητής/τρια θα είναι σε επίπεδο:

α) γνώσεων

• να γνωρίζει και να κατανοεί τη θεωρία των παιδαγωγικών πρακτικών στην κοινωνιολογία της εκπαίδευσης
• να γνωρίζει τις σημαντικότερες εμπειρικές έρευνες των παιδαγωγικών πρακτικών και την συμβολή τους στη μελέτη της εκπαίδευσης
• να γνωρίζει τη μεθοδολογική λογική στην οποία σχεδιάζονται και εφαρμόζονται οι συγκεκριμένες μελέτες
• να γνωρίζει πώς να διαβάζει εμπειρικές μικρο-κοινωνιολογικές έρευνες (κριτική ανάγνωση, σύνδεση θεωρίας-εμπειρικών δεδομένων, σύνδεση με εκπαιδευτική πράξη)

β) δεξιοτήτων 

• να είναι σε θέση να διαβάζει κριτικά μια εμπειρική μικρο-κοινωνιολογική έρευνα
• να αναγνωρίζει τις κοινωνικές παραδοχές των παιδαγωγικών πρακτικών και τους μηχανισμούς συγκρότησης του παιδαγωγικού λόγου στην εκπαιδευτική πράξη
• να είναι σε θέση να συνδέει θεωρητικά ζητήματα ανισοτήτων με την εκπαιδευτική πράξη με στόχο τη διαφοροποιημένη παιδαγωγική
• να είναι σε θέση να διακρίνει την ταξική διαφοροποίηση των οικογενειακών πρακτικών στη διαμόρφωση της σχολικής εμπειρίας

γ) ικανοτήτων

• να κατανοεί τη σημασία των κοινωνικών παραδοχών/παραμέτρων στην εκπαιδευτική διαδικασία και στις παιδαγωγικές πρακτικές
• να είναι ευαισθητοποιημενος/η σε ζητήματα ετερότητας στην επαφή με τους μαθητές/τριες και τις οικογένειές τους

Προτεινόμενα συγγράμματα

  -  Bernstein, B. (2000) (γ’έκδοση) Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

ή

  -  Whitty, G. (2007) Κοινωνιολογία και σχολική γνώση, Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Μέθοδοι διδασκαλίας

Διαλέξεις, Σεμινάρια, Εργαστηριακή Άσκηση, Μελέτη & ανάλυση βιβλιογραφίας, Συγγραφή και παρουσίαση εργασίας.

Προαπαιτούμενα

Προτείνεται οι φοιτητές να έχουν παρακολουθήσει το μάθημα «306. Εισαγωγή στην κοινωνιολογία της εκπαίδευσης» διότι θεωρείται προαπαιτούμενη η γνώση των θεωριών κοινωνικής και πολιτισμικής αναπαραγωγής καθώς και η θεωρία των γλωσσικών κωδίκων.

Πληροφορίες για το μάθημα «Εισαγωγή στην κοινωνιολογία της εκπαίδευσης» (κωδ. 306) βρίσκονται στον σύνδεσμο  http://eclass.uoa.gr/courses/ECD155/

Μέθοδοι αξιολόγησης

Το μάθημα θα διδαχθεί και θα εξεταστεί στην ελληνική γλώσσα. 
Οι φοιτητές/τριες θα αξιολογηθούν με γραπτή εργασία και δημόσια παρουσίασή της καθώς και με γραπτή εξέταση.

Βιβλιογραφία

Συγγράμματα που προσφέρονται μέσω του συστήματος ΕΥΔΟΞΟΣ

• Bernstein, B. (2000)(γ’έκδοση) Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

ή

• Whitty, G. (2007) Κοινωνιολογία και σχολική γνώση, Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Άλλα βιβλία (Textbooks)

• Atkinson, P. (1985) Language, Structure and Reproduction: An introduction to the sociology of Basil Bernstein, London: Methuen.
• Moore, R. (2013) Basil Bernstein: The thinker and the field, London: Routledge.

Εκπαιδευτικό υλικό στο Διαδίκτυο

Άρθρα με ανοικτή πρόσβαση

• Κουτσιμπέλη, Ο. (2014) Η έννοια των κωδίκων στη γλωσσολογική θεωρία του Basil Bernstein. Παιδαγωγικές προεκτάσεις, Νέος Παιδαγωγός, 4: 121-135.
  
  
• http://www.neospaidagogos.gr/periodiko/writers/pdfs4/i.ennoia.ton.kodikon.sti.glossologiki.theoria.tou.Basil.Bernstein.paidagogikes.proektaseis.pdf Τελευταία πρόσβαση 19.6.2015
  
  
• Morais, A. M. (χχ) Basil Bernstein: Sociology of Education, ESSA:  Sociological studies of the classroom, Ιnstitute of Education and the Centre for Educational Research of the University of Lisbon. http://repositorio.ul.pt/bitstream/10451/4394/1/Morais%20A%20M_Basil%20Bernstein%20sociology%20for%20education.pdf Τελευταία πρόσβαση 20.6.2015

Μαθήματα άλλων ιδρυμάτων του εσωτερικού ή του εξωτερικού με ανοικτή πρόσβαση

• Robertson, Ι. (2008) “An introduction to Basil Bernstein”
  https://www.youtube.com/watch?v=p9fVj73oKDk Τελευταία πρόσβαση 14.6.2015

Βίντεο με ανοικτή πρόσβαση

• Singh , P. (2013) “Bridging the Knowledge-Practice Gap: The Legacy of Basil Bernstein” https://www.youtube.com/watch?v=7Si6WA7jmn8 Τελευταία πρόσβαση 14/6/2015

Ομάδα στόχος

Υποψήφιοι και εν ενεργεία φοιτητές/φοιτήτριες, και απόφοιτοι Παιδαγωγικών Τμημάτων  / Σχολών Επιστημών της  Αγωγής

Ενδιαφερόμενοι για τη θεματική περιοχή των εκπαιδευτικών πρακτικών και του σχολικού λόγου.

Διδάσκοντες

Αλεξάνδρα Βασιλοπούλου
(Κοινωνιολογία των Σχολικών Πρακτικών)

Η Αλεξάνδρα Βασιλοπούλου είναι διδάκτορας Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Έσσεξ και λέκτορας στο Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην κοινωνιολογική μελέτη των εκπαιδευτικών πρακτικών, στον χώρο της ανάλυσης λόγου και συνομιλίας (discourse/conversation analysis), καθώς και σε ζητήματα ποιοτικών μεθόδων και μεθοδολογίας. Το συγγραφικό της έργο εστιάζει στην ανάλυση διαφορετικών μορφών παιδαγωγικής πρακτικής, στη μελέτη της διεπίδρασης θεσμικού τύπου σε σχολικές τάξεις και τάξεις νηπιαγωγείου, καθώς και στις πρακτικές προεκτάσεις και εφαρμογές της ανάλυσης σχολικού λόγου στην εκπαιδευτική πράξη.

Βιογραφικό σημείωμα