Κοινωνική Λαογραφία

Βασιλική Χρυσανθοπούλου

Περιγραφή
Ανάγλυφο κάγκελο οικίας Νικήτα -Κάρπαθος
©

Το μάθημα αυτό εισάγει τους φοιτητές στη μελέτη και ανάλυση διαφόρων όψεων της οργάνωσης της ελληνικής κοινωνίας και του λαϊκού της πολιτισμού. Παρουσιάζονται και αναλύονται θεωρίες, θέματα και παραδείγματα προερχόμενα από την ελληνική αστική και αγροτική κοινωνία και από την ελληνική διασπορά. Μελετώνται κοινωνικές και πολιτισμικές εκφάνσεις της ζωής στην Ελλάδα και στην ελληνική διασπορά και εισάγονται οι φοιτητές και οι φοιτήτριες στις σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις της λαογραφίας (για παράδειγμα, την κοινωνικο-ιστορική, την ολιστική, την πολυτοπική και τη συγκριτική μέθοδο έρευνας των φαινομένων του λαϊκού πολιτισμού).

Ειδικότερα, το μάθημα εξετάζει τις υλικές, κοινωνικές και συμβολικές διαστάσεις της μνήμης και της ταυτότητας διαφόρων τοπικών ομάδων στην Ελλάδα και στην ελληνική διασπορά, εστιάζοντας σε έθιμα και τελετουργίες του κύκλου της ζωής και του κύκλου του χρόνου, όσον αφορά στις αξίες, τις πρακτικές και τα σύμβολά τους. Επίσης, προσεγγίζονται ορισμένα σύγχρονα κο

Περισσότερα  
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Παρόμοια Διανομή
Διδάσκουσα: Βασιλική Χρυσανθοπούλου

Βασιλική Χρυσανθοπούλου

Επίκουρη Καθηγήτρια Κοινωνικής Λαογραφίας

Βασιλική Χρυσανθοπούλου

vchrys@phil.uoa.gr

chryssanthopoulou@yahoo.co.uk

Τμήμα Φιλολογίας, Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας
ΕΚΠΑ, Πανεπιστημιόπολη, Ζωγράφου
157 84 Αθήνα
Τηλ.: +30-210-7737 (Κυψέλη 704)


 ΣΠΟΥΔΕΣ

  • 1977-1982: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πτυχίο με “Άριστα” (Ειδίκευση: Κλασική Φιλολογία)
  • 1982-1984: Πανεπιστήμιο Οξφόρδης, Μ. Βρετανία, Master of Philosophy (M.Phil.) (Social Anthropology)
  • 1985-1993: Πανεπιστήμιο Οξφόρδης, Μ. Βρετανία, Doctor of Philosophy (D.Phil.)  (Social Anthropology)
  • Διδ. Διατριβή: The Construction of Ethnic Identity among the Castellorizian Greeks of Perth, Australia. 
    Επόπτες Καθηγητές:  John K. Campbell, Renee Hirschon

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ

  • 2015-: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Φιλολογίας, Επίκουρη Καθηγήτρια
  • 2011 -2015 : Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Φιλολογίας, Λέκτορας
  • 2008-2011: Ακαδημία Αθηνών, Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, Ερευνήτρια Γ΄ βαθμίδας
  • 2004-2008: Ακαδημία Αθηνών, Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, Ερευνήτρια Δ΄ βαθμίδας
  • 1996-2004: Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας και Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Τμήμα Επιστημών της Τέχνης, διδάσκουσα με βάση το Π.Δ. 407/80
  • 2010-2011: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Συνεργαζόμενο εκπαιδευτικό προσωπικό στην ενότητα του Ελληνικού Πολιτισμού

Βιογραφικό σημείωμα

Περιεχόμενο μαθήματος

Ενότητα 1. Ιστορία και μεθοδολογία της ελληνικής Λαογραφίας. Η έρευνα της συνέχειας και η ιστορικότητα των λαογραφικών φαινομένων.

Ενότητα 2. Παιδαγωγικές εφαρμογές της Λαογραφίας. Η Μάθηση μέσω Σχεδιασμού στη διδασκαλία του λαϊκού πολιτισμού στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Ενότητα 3. Υλικός πολιτισμός, σύμβολα, ταυτότητα. Η πολιτισμική βιογραφία των αντικειμένων μέσα από το παράδειγμα της κολαΐνας της Ολύμπου Καρπάθου. 

Ενότητα 4. Μετασχηματισμοί του λαϊκού πολιτισμού. Επιβίωση, αναβίωση εθίμων και φολκλορισμός. Το παράδειγμα του εθιμικού δρωμένου «Έξω ψύλλοι, ποντικοί» (Δάρα Αρκαδίας). 

Ενότητα 5. Οι διαβατήριες τελετουργίες μέσα από τα παραδείγματα της γέννησης, της βάφτισης και του θανάτου. 

Ενότητα 6. Ο θάνατος ως διαβατήρια τελετουργία. 

Ενότητα 7. Εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση.. Γενιά, κοινότητα και ταυτότητα στη διασπορά. 

Ενότητα 8. Μετανάστευση και διασπορά. Το παράδειγμα των Καστελλοριζιών της Αυστραλίας. Η διατήρηση και η μεταβίβαση της ταυτότητας στις διασπορικές γενιές. 

Ενότητα 9. Ιστορία και μεθοδολογία της ελληνικής Λαογραφίας. Οι έννοιες «λαός» και «λαϊκός» καη η διεύρυνσή τους στην επιστήμη της Λαογραφίας. 

Ενότητα 10. Η αστική λαογραφία και ο ρόλος των πολιτιστικών συλλόγων στη διατήρηση και τη μεταβίβαση της ταυτότητας. 

Ενότητα 11. Λαογραφία και τεχνολογία. Η σχέση του λαϊκού ανθρώπου με τη μηχανή. 

Ενότητα 12. Λαογραφία και διαδίκτυο. Ψηφιακό παιχνίδι και διαδικτυακοί τόποι μνήμης. 

Ενότητα 13. Οικονομικές και συμβολικές διαστάσεις του γάμου. Η τελετουργική σιωπή της νύφης, η προίκα και η εξαγορά. 

Ενότητα 14. Λαογραφία και Λογοτεχνία. Η σιωπή, το γέλιο και το κλάμα σε διαβατήρια έθιμα και σε παραμύθια. 

Ενότητα 15. Έννοιες και θεωρίες ταυτότητας και ετερότητας. Εθνοτοπικές ταυτότητες και ο μετασχηματισμός τους στη διασπορά.  

Ενότητα 16. “Homo urbanus”: Ο άνθρωπος της πόλης σε σχέση με τον άνθρωπο της υπαίθρου.  

Ενότητα 17. Τοπωνύμια και τόποι μνήμης. Αποτυπώσεις του χρόνου στον χώρο. 

Ενότητα 18. Κοινωνική κατασκευή και συμβολική οριοθέτηση του χώρου. Η λογική του ελληνικού τοπίου. Σχέσεις ανθρώπων και ζώων στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό.  

Ενότητα 19. Παιδαγωγικά μοντέλα μάθησης και το καινοτόμο μοντέλο της Μάθησης μέσω Σχεδιασμού. 

Ενότητα 20. Διδακτική της Λαογραφίας στο διαδίκτυο. Παραδείγματα σχεδίων διδασκαλίας όψεων λαϊκού πολιτισμού και προφορικής ιστορίας από εργασίες φοιτητριών των Τμημάτων Φιλολογίας και Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας. 

Ενότητα 21. Λαογραφία και Παιδαγωγική. Μετασχηματισμοί των επιστημών και διεπιστημονικές ανταλλαγές στην εξελικτική τους πορεία.

Μαθησιακοί στόχοι

Το μάθημα αυτό εισάγει τους φοιτητές στη μελέτη και ανάλυση διαφόρων όψεων της οργάνωσης της ελληνικής κοινωνίας και του λαϊκού της πολιτισμού.  Παρουσιάζονται και συζητούνται στην τάξη θεωρίες, θέματα και παραδείγματα προερχόμενα από την ελληνική αστική και αγροτική κοινωνία και από την ελληνική διασπορά.  Εφαρμόζεται ολιστική, πολυτοπική και συγκριτική προσέγγιση στη μελέτη του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού, εστιάζοντας στις συνέχειες και τις ασυνέχειές του.

Ειδικότερα, το μάθημα εξετάζει τις υλικές, κοινωνικές και συμβολικές διαστάσεις της οικογένειας και του σπιτιού, της συγγένειας, της γειτονιάς, της ζωής στην πόλη, των πολιτιστικών συλλόγων και των κοινωνικών τάξεων και ομάδων.  Επίσης, μελετά έθιμα και τελετουργίες του κύκλου της ζωής και του κύκλου του χρόνου, όσον αφορά στις αξίες, τις πρακτικές και τα σύμβολά τους, και στους μετασχηματισμούς τους στον χρόνο.

Μέθοδοι αξιολόγησης

Οι φοιτητές αξιολογούνται με τελική γραπτή εξέταση.  Μπορούν να ενισχύσουν το βαθμό τους έως τρεις επιπλέον μονάδες με υποβολή ερευνητικής εργασίας (προαιρετικά).

Ενότητες

Ιστορία και μεθοδολογία της ελληνικής Λαογραφίας. Η έρευνα της συνέχειας και η ιστορικότητα των λαογραφικών φαινομένων.

Παιδαγωγικές εφαρμογές της Λαογραφίας. Η Μάθηση μέσω Σχεδιασμού στη διδασκαλία του λαϊκού πολιτισμού στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.  

Υλικός πολιτισμός, σύμβολα, ταυτότητα. Η πολιτισμική βιογραφία των αντικειμένων μέσα από το παράδειγμα της κολαΐνας της Ολύμπου Καρπάθου.

Μετασχηματισμοί του λαϊκού πολιτισμού. Επιβίωση, αναβίωση εθίμων και φολκλορισμός. Το παράδειγμα του εθιμικού δρωμένου «Έξω ψύλλοι, ποντικοί» (Δάρα Αρκαδίας).

Οι διαβατήριες τελετουργίες μέσα από τα παραδείγματα της γέννησης, της βάφτισης και του θανάτου.

Ο θάνατος ως διαβατήρια τελετουργία.

Εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση. Γενιά, κοινότητα και ταυτότητα στη διασπορά.

Μετανάστευση και διασπορά. Το παράδειγμα των Καστελλοριζιών της Αυστραλίας. Η διατήρηση και η μεταβίβαση της ταυτότητας στις διασπορικές γενιές.

Ιστορία και μεθοδολογία της ελληνικής Λαογραφίας. Οι έννοιες «λαός» και «λαϊκός» καη η διεύρυνσή τους στην επιστήμη της Λαογραφίας.

Η αστική λαογραφία και ο ρόλος των πολιτιστικών συλλόγων στη διατήρηση και τη μεταβίβαση της ταυτότητας.

Λαογραφία και τεχνολογία. Η σχέση του λαϊκού ανθρώπου με τη μηχανή.

Λαογραφία και διαδίκτυο. Ψηφιακό παιχνίδι και διαδικτυακοί τόποι μνήμης.

Οικονομικές και συμβολικές διαστάσεις του γάμου. Η τελετουργική σιωπή της νύφης, η προίκα και η εξαγορά.

Λαογραφία και Λογοτεχνία. Η σιωπή, το γέλιο και το κλάμα σε διαβατήρια έθιμα και σε παραμύθια.

Έννοιες και θεωρίες ταυτότητας και ετερότητας. Εθνοτοπικές ταυτότητες και ο μετασχηματισμός τους στη διασπορά.

“Homo urbanus”: Ο άνθρωπος της πόλης σε σχέση με τον άνθρωπο της υπαίθρου.

Τοπωνύμια και τόποι μνήμης. Αποτυπώσεις  του χρόνου στον χώρο.

Κοινωνική κατασκευή και συμβολική οριοθέτηση του χώρου. Η λογική του ελληνικού τοπίου. Σχέσεις ανθρώπων και ζώων στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό.

Παιδαγωγικά μοντέλα μάθησης και το καινοτόμο μοντέλο της Μάθησης μέσω Σχεδιασμού.

Διδακτική της Λαογραφίας στο διαδίκτυο. Παραδείγματα σχεδίων διδασκαλίας όψεων λαϊκού πολιτισμού και προφορικής ιστορίας από εργασίες φοιτητριών των Τμημάτων Φιλολογίας και Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας.

Λαογραφία και Παιδαγωγική. Μετασχηματισμοί των επιστημών και διεπιστημονικές ανταλλαγές στην εξελικτική τους πορεία.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A+

Αρ. Επισκέψεων :  7829
Αρ. Προβολών :  28227

Ημερολόγιο

Ανακοινώσεις

  • - Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις -